Patron Szkoły
Adam Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zalesiu koło
Nowogródka. W roku 1801 rodzina Mickiewiczów przeniosła się do
Nowogródka, gdzie w latach 1807-1815 poeta uczęszczał do szkoły
prowadzonej przez dominikanów. W latach 1815-1819 Mickiewicz studiuje na
wydziale filologicznym Uniwersytetu Wileńskiego, pod kierunkiem takich
znakomitych profesorów, jak Joachim Lelewel czy Jędrzej Śniadecki. W
czasie studiów poeta należał do Towarzystwa Filomatów (miłośników
nauki). Towarzystwo Filomatów było organizacją tajną, skupiającą
nieliczne grono studentów starszych roczników. Powstawały przy tym
towarzystwie inne organizacje młodzieżowe, jak np. Związek Przyjaciół.
Patriotyzm manifestowali bardzo ostrożnie, gdyż zdawano sobie sprawę z
niebezpieczeństwa w razie wykrycia organizacji.
W 1820 roku powstało tajne Towarzystwo Filaretów, założone przez Tomasza
Zana. Było bardziej radykalne w sprawach przejawiania patriotyzmu.
Wysuwali na czoło hasło niepodległości. Mickiewicz przeszedł na stronę
filaretów. W tym okresie napisał dwa wiersze programowe "Oda do
młodości", "Pieśń filaretów", w których wyłaniają się ślady ideologii
oświeceniowej w hasłach ogólnego braterstwa ludzi, w postulacie służby
jednostki społeczeństwu, jeszcze forma tego utworu jest zgodna z
ustaleniami poetyki klasycznej (nierówny wiersz dla oddania falujących
gwałtownych uczuć, motywy mitologiczne, przemyślana kompozycja oparta na
równoległości dwóch wątków treściowych: młodości i starości), ale są już
hasła zupełnie nowe, zgodne z romantycznym poglądem na świat (sięganie,
gdzie wzrok nie sięga, łamanie, czego rozum nie złamie, pojęcie świata
ducha...). Nowe jest również obrazowanie poetyckie (używanie obrazów
przeczących zasadzie klasycznego dobrego gustu, jak np. "płaz w
skorupie", "wody trupie").
W 1819 roku Mickiewicz musiał objąć stanowisko nauczyciela w szkole
kowieńskiej. Nie angażował się wtedy w pracę, która go nudziła. W tym
okresie zmarła mu matka oraz wyszła za mąż jego ukochana - stało się to
początkiem dramatu Mickiewicza, którego ślady znajdą mocny wyraz w
twórczości poetyckiej.
W 1822 roku wydaje "Ballady i romanse". W tym samym tomiku poetyckim
znajduje się rozprawa "O poezji romantycznej". Rok ukazania się tego
tomiku uznany został za moment "przełomu romantycznego" w Polsce i za
początek polskiego romantyzmu.
W balladach można dostrzec trzy podstawowe składniki romantyzmu:
ludowość, naturę i historię.
Kolejnym tomikiem była "Grażyna". Drugą pozycją obok "Grażyny" w
omawianym tomiku są "Dziady" cz. II i IV, nazywane inaczej "Dziadami"
wileńsko-kowieńskimi. Ta część "Dziadów" powstała w okresie pobytu
Mickiewicza w Kownie. Koresponduje wtedy z filomatami, którzy go nie
rozumieją.
W "Dziadach" wyróżnić można dwie warstwy treściowe: przedmiotową, tj.
opis obrzędu dziadów (ta warstwa góruje w II części) i podmiotową, na
którą składa się obraz cierpień Gustawa, z wyraźnymi aluzjami do przeżyć
samego Mickiewicza (głównie w części IV). Utwór związany jest bardzo
mocno z przeżyciami poety w Kownie (śmierć matki). W cz. II Mickiewicz
przedstawia staropogański obrzęd dziadów. W 1823 roku władze policyjne
trafiły na ślad tajnych organizacji młodzieżowych, działających nie
tylko w Wilnie, ale także w innych miastach Litwy. Miejsce księcia Adama
Czartoryskiego (kuratora okręgu szkolnego) zajął senator Nowosilcow,
znany z wrogości do Polaków. Po patriotycznych wystąpieniach 3-majowych
na uniwersytecie uwięziono Mickiewicza, a następnie zesłano go do
Petersburga, gdzie nawiązał kontakt z rewolucyjnym kołem poetów
rosyjskich, późniejszych uczestników powstania dekabrystów. Wkrótce
został zmuszony do opuszczenia stolicy i zesłano go do Odessy. Udało mu
się wejść do elitarnych kół towarzyskich, gdzie rozrywany był przez
kobiety. W międzyczasie Mickiewicz odbył wyprawę na Krym, rezultatem
której były "Sonety krymskie", wydane w 1826 roku w Moskwie.
W tomiku (pt. "Sonety") znajdowały się również sonety związane z życiem
w Odessie.
"Sonety krymskie" są wyrazem zainteresowań romantycznych Wschodem,
szerzących się wśród studentów Uniwersytetu Wileńskiego. Mickiewicz
podczas pobytu w Petersburgu interesował się w sposób amatorski Wschodem
(literatura, język, historia). Wielką rolę odgrywają opisy przyrody i
wysuwają się one na plan pierwszy. Podmiotem lirycznym jest tu nowy typ
bohatera, uosobiony w postaci Pielgrzyma. Poddany on jest życiu natury i
jej żywiołów. Natura przytłacza Pielgrzyma swym ogromem.
W końcu 1825 roku Mickiewicz opuścił Odessę (był zmuszony) i wybrał
Moskwę, gdzie miał już zapewnioną posadę w kancelarii
generała-gubernatora. Przybył do Moskwy w dwa dni po wybuchu powstania
dekabrystów w Petersburgu. Klęskę przyjaciół rewolucjonistów przeżył
bardzo głęboko ("Do przyjaciół Moskali"). Klęska ta przekonała poetę o
sile caratu, co znalazło odbicie w "Konradzie Wallenrodzie"."Konrad
Wallenrod" ukazał się w roku 1828 po wielu kłopotach z cenzurą. Po
opublikowaniu tego utworu Mickiewiczowi grunt zaczął palić się pod
nogami i tylko sprawna pomoc przyjaciół pozwoliła mu na ucieczkę z Rosji
na zachód Europy.
Po wyjeździe z Rosji Mickiewicz udał się do Niemiec, gdzie w Berlinie
powitała go liczna kolonia polska. Następnie zwiedził Drezno, Pragę
czeską, odwiedził Goethego (otrzymał od niego autograf i gęsie pióro),
Weimar, Włochy (przez Alpy). Pobyt we Włoszech był dla Mickiewicza
okresem względnego spokoju, a nawet radości. Podobnie jak na Krymie,
mógł się zachwycać pięknymi widokami natury, mógł zwiedzać zabytki
antyczne i średniowieczne, co dla romantyka było sprawą wyjątkowo
pociągającą ze względu na zainteresowania historią. Miał przy tym
bliskie koło przyjaciół i znajomych, którzy wprowadzili go w kręgi życia
towarzyskiego.
W grudniu 1830 roku doszła do poety wiadomość o wybuchu powstania
listopadowego w Polsce, którą Mickiewicz bardzo przeżył. W końcu grudnia
był zdecydowany wyjechać do Polski, by wziąć udział w powstaniu, jednak
wypadki w Bolonii w lutym 1831 roku pokrzyżowały te plany. Wyjechał z
Rzymu w kwietniu 1831 roku i przez Szwajcarię udał się do Paryża, skąd
planował wyjazd do kraju. Ostatecznie nie dostał się do Królestwa, a po
klęsce powstania udał się do Drezna. Spotykając emigrantów
popowstaniowych, szczególnie oficerów, napisał wiele wierszy o
powstaniu, m.in. "Redutę Ordona", na podstawie opowiadań Stefana
Graczyńskiego, adiutanta generała Jana Nepomucena Umińskiego.